برای بسیاری از ایرانی‌ها زعفران فقط یک ادویه نیست؛ جایی است برای نگه‌داشتن ارزش پس‌انداز. دلار هم سال‌هاست معیاری است که ارزش هر دارایی را با آن می‌سنجند. این مقاله با داده‌های بورس کالا بررسی می‌کند که قیمت هر کیلو زعفران از آبان ۱۳۹۸ تا آبان ۱۴۰۵ در برابر دلار چه مسیری طی کرده است.
پاسخ کوتاه: بر اساس تاریخ‌هایی که انتخاب کرده‌ایم، ارزش دلاری هر کیلو زعفران از حدود ۷۸۴ دلار در آبان ۱۳۹۸ به حدود ۱٬۰۰۲ دلار در آبان ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی زعفران در کل این بازه ارزش دلاری‌اش را حفظ کرده و حدود ۲۸ درصد بیشتر هم شده است. اما این برتری در یک سال اخیر به‌شدت کوچک شده است. تا آبان ۱۴۰۴ ارزش دلاری زعفران حدود دو برابر شده بود و جهش دلار در ۱۴۰۵ بخش بزرگی از آن را پس زده است. پس پاسخ صادقانه این است که زعفران در این بازه جلوتر بوده، ولی نه در همه سال‌ها و نه بدون محدودیت. این نوشته توصیه خرید یا فروش نیست و آینده را هم پیش‌بینی نمی‌کند.
داده‌ها چگونه انتخاب شدند؟
قیمت‌های زعفران همگی قیمت روز بازگشایی نماد سحرخیز در بورس کالای ایران برای هر کیلو زعفران هستند و برحسب تومان آمده‌اند. روز بازگشایی نماد در هر سال متفاوت است و ممکن است به دلیل شرایط بازار یا مشکلات کشور جابه‌جا شود؛ برای همین تاریخ‌ها همه در یک ماه نیستند و فاصله‌شان کاملاً یکسان نیست. نرخ دلار برای هر تاریخ از آرشیوهای تاریخی قیمت ارز و بر مبنای بازار آزاد گرفته شده و ممکن است در منابع مختلف اندکی تفاوت داشته باشد. برای محاسبه ارزش دلاری، قیمت تومانی هر کیلو زعفران را بر نرخ دلار همان روز تقسیم کرده‌ایم.
چند نکته درباره خواندن نتیجه‌ها:
- این هفت نقطه، مشاهده‌های انتخابی‌اند و نه میانگین سالانه یا داده پیوسته. از روی آن‌ها نمی‌توان فهمید قیمت‌ها بین دو تاریخ چه نوساناتی داشته‌اند.
- فقط یک نماد بررسی شده است. قیمت بازار فیزیکی و سایر انبارها ممکن است متفاوت باشد.
- نقطه ۱۴۰۵ با شش نقطه قبلی هم‌روش نیست. نماد ۰۶۱۰ هنوز بازگشایی نشده است و برای همین به جای قیمت بازگشایی، آخرین معامله نماد ۰۵۱۰ را در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ آورده‌ایم: ۲٬۷۴۰٬۳۰۱ ریال برای هر گرم، معادل ۲۷۴٬۰۳۰٬۱۰۰ تومان برای هر کیلو. نرخ دلار همان روز ۲۷۳٬۵۰۰ تومان است. این نقطه را باید یک برآورد موقت دانست و پس از بازگشایی نماد ۰۶۱۰، مقایسه دقیق‌تر خواهد شد.
قیمت زعفران در هفت سال گذشته به تومان
تاریخ | قیمت هر کیلو زعفران (تومان) |
۱۹ آبان ۱۳۹۸ | ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۲۷ آبان ۱۳۹۹ | ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۴ آبان ۱۴۰۰ | ۲۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۲۲ آبان ۱۴۰۱ | ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۶ دی ۱۴۰۲ | ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۱۲ آبان ۱۴۰۳ | ۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۱۲ آبان ۱۴۰۴ | ۱۶۷٬۰۰۰٬۰۰۰ |
۱۲ آبان ۱۴۰۵ (آخرین معامله نماد ۰۵۱۰) | ۲۷۴٬۰۳۰٬۱۰۰ |
قیمت تومانی زعفران تا ۱۴۰۴ حدود ۱۸٫۶ برابر شده و با نقطه موقت ۱۴۰۵ به حدود ۳۰٫۴ برابر می‌رسد. این اعداد بزرگ را نباید با سود واقعی یکی گرفت. وقتی ارزش پول ملی کم می‌شود، تقریباً همه قیمت‌ها به تومان بالا می‌روند و رشد اسمی چیزی درباره حفظ ارزش نمی‌گوید. برای همین لازم است زعفران را با معیاری مقایسه کنیم که خودش در برابر تومان تغییر می‌کند.
زعفران یا دلار؟ مقایسه در هر بازه
جدول زیر نشان می‌دهد در هر بازه، قیمت زعفران بیشتر بالا رفته یا نرخ دلار.
| بازه | رشد قیمت زعفران | رشد نرخ دلار | تغییر ارزش دلاری زعفران | جلوتر |
| ۱۳۹۸ تا ۱۳۹۹ | ۳۳٪+ | ۱۲۸٪+ | ۴۲٪− | دلار |
| ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰ | ۹۲٪+ | ۶٪+ | ۸۲٪+ | زعفران |
| ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۱ | ۴۳٪+ | ۲۹٪+ | ۱۱٪+ | زعفران |
| ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ | ۹۷٪+ | ۴۱٪+ | ۴۰٪+ | زعفران |
| ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ | ۳۲٪+ | ۳۸٪+ | ۴٪− | دلار |
| ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ | ۹۴٪+ | ۵۵٪+ | ۲۵٪+ | زعفران |
| ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵ | ۶۴٪+ | ۱۵۳٪+ | ۳۵٪− | دلار |
زعفران در چهار بازه از هفت بازه جلوتر بوده و دلار در سه بازه. دو بازه جلب توجه می‌کنند. در ۱۳۹۹ دلار ۱۲۸ درصد گران شد و زعفران فقط ۳۳ درصد. در ۱۴۰۰ برعکس، نرخ دلار تقریباً ثابت ماند و زعفران ۹۲ درصد بالا رفت. مورد دوم نشان می‌دهد قیمت زعفران فقط دنباله‌رو دلار نیست و عوامل دیگری هم در کار است. یک نکته فنی هم باید در نظر داشت: بازه ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۲ حدود سیزده ماه است، چون نماد در آن سال دیرتر بازگشایی شد، و بازه بعدی حدود ده ماه.
ارزش دلاری هر کیلو زعفران چقدر تغییر کرد؟
ارزش دلاری زعفران یعنی اینکه هر کیلو زعفران در هر تاریخ، با نرخ همان روز، چند دلار می‌ارزیده است. این عدد قیمت جهانی یا قیمت صادراتی زعفران نیست؛ قیمت داخلی نماد بورس است که با نرخ آزاد به دلار تبدیل شده. اگر دنبال قیمت امروز زعفران هستید، صفحه قیمت زعفران را ببینید.
تاریخ | نرخ دلار (تومان) | ارزش دلاری هر کیلو زعفران |
۱۹ آبان ۱۳۹۸ | ۱۱٬۴۷۳ | ≈ ۷۸۴ دلار |
۲۷ آبان ۱۳۹۹ | ۲۶٬۱۶۴ | ≈ ۴۵۹ دلار |
۴ آبان ۱۴۰۰ | ۲۷٬۶۲۴ | ≈ ۸۳۳ دلار |
۲۲ آبان ۱۴۰۱ | ۳۵٬۶۴۶ | ≈ ۹۲۶ دلار |
۶ دی ۱۴۰۲ | ۵۰٬۳۱۹ | ≈ ۱٬۲۹۲ دلار |
۱۲ آبان ۱۴۰۳ | ۶۹٬۴۵۳ | ≈ ۱٬۲۳۸ دلار |
۱۲ آبان ۱۴۰۴ | ۱۰۷٬۹۶۰ | ≈ ۱٬۵۴۷ دلار |
۱۲ آبان ۱۴۰۵ (برآورد موقت) | ۲۷۳٬۵۰۰ | ≈ ۱٬۰۰۲ دلار |
کمترین ارزش دلاری در ۱۳۹۹ دیده می‌شود (حدود ۴۵۹ دلار) و بیشترین در ۱۴۰۴ (حدود ۱٬۵۴۷ دلار). نقطه موقت ۱۴۰۵ کمی بالاتر از نقطه شروع است. این جدول نشان می‌دهد نتیجه به نقطه شروع حساس است. اگر مقایسه را از ۱۳۹۹ شروع کنیم، برتری زعفران بسیار بزرگ می‌شود؛ اگر از ۱۴۰۴ شروع کنیم، زعفران حدود ۳۵ درصد از ارزش دلاری‌اش را از دست داده است. همین حساسیت یکی از دلایلی است که نباید این مقایسه را حکم قطعی دانست.
چرا زعفران در برخی سال‌ها جلو افتاد و در برخی عقب ماند؟
داده‌های ما فقط قیمت‌اند و علت‌ها را اندازه نگرفته‌اند؛ بنابراین فقط می‌توانیم عوامل محتمل را فهرست کنیم و سهم هر کدام را نمی‌دانیم.
- نرخ ارز: وقتی دلار ناگهان بالا می‌رود، مثل ۱۳۹۹ و ۱۴۰۵ در همین داده‌ها، قیمت زعفران ممکن است با تأخیر واکنش نشان دهد و در کوتاه‌مدت از دلار عقب بماند. این یک توضیح محتمل است و نه نتیجه قطعی.
- عرضه و برداشت: حجم برداشت هر سال و شرایط آب‌وهوایی بر میزان عرضه اثر می‌گذارد.
- تقاضا و صادرات: بخش عمده زعفران ایران صادر می‌شود، پس تقاضای بازارهای خارجی و شرایط صادرات روی قیمت داخلی اثر دارد.
- شرایط بورس و انبارها: موجودی انبارها، رفتار معامله‌گران و زمان بازگشایی نماد هم می‌توانند قیمت را جابه‌جا کنند.
اگر می‌خواهید این عوامل را با جزئیات بیشتر بخوانید، توضیحشان در بخش «عوامل اثرگذار بر قیمت زعفران» راهنمای سرمایه‌گذاری ما آمده است.
این مقایسه چه چیزهایی را نشان نمی‌دهد؟
مقایسه دو عدد قیمت، همه تفاوت‌های دو دارایی را نشان نمی‌دهد.
- نقدشوندگی: خرید و فروش دلار سریع و ساده است. زعفران بسته به اینکه گواهی سپرده بورسی باشد یا کالای فیزیکی، شرایط متفاوتی دارد.
- هزینه معامله و نگهداری: برای زعفران فیزیکی هزینه نگهداری، بسته‌بندی و کارمزد فروش وجود دارد و این هزینه‌ها در عددهای بالا حساب نشده‌اند.
- کیفیت: قیمت نماد بورسی به یک استاندارد مشخص برمی‌گردد، اما زعفران فیزیکی از نظر درجه و کیفیت می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
- نوسان: مسیر بین هفت نقطه نامعلوم است و قیمت ممکن است در این فاصله‌ها بسیار بالا و پایین شده باشد.
جمع‌بندی: داده‌ها چه می‌گویند؟
بر اساس این هفت مشاهده و نقطه موقت ۱۴۰۵، زعفران توانسته ارزش دلاری‌اش را در کل بازه حفظ کند و حدود ۲۸ درصد هم بالاتر برود، اما این برتری به شدت وابسته به نقطه شروع است و در یک سال اخیر بخش بزرگی از آن از بین رفته است. زعفران در چهار بازه از هفت بازه جلوتر بوده و در سه بازه عقب مانده است؛ یعنی این دارایی نه همیشه از دلار بهتر بوده و نه همیشه بدتر. این نتیجه گذشته را توصیف می‌کند و درباره آینده چیزی نمی‌گوید. وقتی نماد ۰۶۱۰ بازگشایی شود، همین مقایسه را با قیمت بازگشایی به‌روز می‌کنیم.
اگر قصد خرید زعفران برای مصرف را دارید، زعفران بسته‌بندی‌شده عاقله را می‌توانید جداگانه ببینید؛ این مقاله درباره تصمیم سرمایه‌گذاری نیست.
سؤالات متداول
آیا این مقایسه توصیه خرید زعفران یا دلار است؟
خیر. این مقاله فقط تغییر قیمت را در چند تاریخ مشخص مقایسه می‌کند و توصیه خرید یا فروش نیست. تصمیم مالی به هدف، افق زمانی و تحمل ریسک هر فرد بستگی دارد.
چرا فقط قیمت‌های نماد سحرخیز بررسی شده است؟
برای اینکه همه نقطه‌ها از یک منبع و یک روش مشخص گرفته شوند. هر انبار یا نماد دیگر ممکن است قیمت متفاوتی داشته باشد، بنابراین نتیجه را نباید به کل بازار زعفران تعمیم داد.
چرا قیمت ۱۴۰۵ با بقیه نقطه‌ها هم‌روش نیست؟
چون نماد ۰۶۱۰ هنوز بازگشایی نشده است. برای نقطه ۱۴۰۵ آخرین معامله نماد ۰۵۱۰ در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ را به کار برده‌ایم. بعد از بازگشایی نماد جدید، مقایسه با قیمت بازگشایی به‌روز می‌شود.
اگر مقایسه را از سال دیگری شروع کنیم نتیجه فرق می‌کند؟
بله. نتیجه به نقطه شروع حساس است. شروع از ۱۳۹۹ برتری زعفران را بزرگ‌تر نشان می‌دهد و شروع از ۱۴۰۴ آن را منفی می‌کند.
منابع
- قیمت روز بازگشایی نماد سحرخیز: بورس کالای ایران و تابلوی گواهی سپرده کالایی زعفران در شاخص‌بان
نرخ دلار: آرشیوهای تاریخی قیمت ارز، از جمله آرشیو قیمت دلار در الان چند؟
